အဓမၼက်င့္ခံရသူတစ္ေယာက္အတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ား - ေဒါက္တာ ၿဖိဳးသီဟ

အဓမၼက်င့္ခံရသူတစ္ေယာက္အတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

၁။ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ ေစာ္ကားၿခင္း ဆုိတာ ဘာလဲ

Sexual assault ဆုိတာ လိင္မႈကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အလိုမတူဘဲ ကုိင္တြယ္ၿခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ၿခင္းကုိ ေခၚတာ ၿဖစ္ပါတယ္။ အဓမၼၿပဳက်င့္မႈကေတာ့ ဒီေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ အၾကံဳး၀င္တဲ့ကိစၥတစ္ခု ၿဖစ္ၿပီးေတာ့ မိန္းမကိုယ္ သို႔မဟုတ္ စအုိထဲကို လိင္အဂၤါ၊ ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပုိင္းတစ္ခုခု (ဥပမာ လက္ေခ်ာင္း)၊ ၿပင္ပပစၥည္းတခုခု အလိုမတူဘဲ ထုိးသြင္းၿခင္းကို အဓမၼၿပဳက်င့္မႈေၿမာက္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ အသက္ငယ္ရြယ္တဲ့ ကေလးေတြဆုိရင္ေတာ့ အလိုတူၿခင္း၊ မတူၿခင္းကို စဥ္းစားစရာ မလိုဘဲ ထုိးသြင္းမႈရွိတယ္ဆုိတာနဲ႔ အဓမၼၿပဳက်င့္မႈအၿဖစ္ သတ္မွတ္လုိ႔ရပါတယ္။

အသက္အရြယ္မေရြး၊ က်ားမမေရြး ၾကံဳေတြ႔ရႏိုင္တဲ့ကိစၥပါ။ ဒီေဆာင္းပါးမွာေတာ့ မိန္းကေလးအတြက္ ဦးစားေပးေရးသြားမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။ ကေလးနဲ႔ ေယာက်ာ္းေလးေတြအတြက္ေတာ့ သပ္သပ္ထပ္ေရးပါမယ္။

၂။ အဓမၼၿပဳက်င့္မႈေတြ ဘာေၾကာင့္ၿဖစ္ရသလဲ။

အဓိကအေၾကာင္းရင္း(၃)ခုရွိပါတယ္။

၁။ က်ားမခြဲဲၿခားဆက္ဆံၿခင္း

၂။ ပါ၀ါအလြဲသံုးစားလုပ္ၿခင္း

၃။ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ခ်ိဳးေဖာက္ၿခင္း တုိ႔ၿဖစ္ပါတယ္။

မိန္းကေလးကို အႏုိင္က်င့္စရာ လို႔ၿမင္တယ္။ အမႈတစ္ခုၿဖစ္လာရင္လည္း မိန္းမေတြက ဒီလို၀တ္စားထားလို႔၊ ညဘက္ၾကီး အၿပင္ထြက္လုိ႔ ဆုိတာမ်ိဳး အၿပစ္တင္တယ္။ ကိုယ္ခႏၶာဖြဲ႔စည္းပံု၊ ခြန္အား စသၿဖင့္ ပါ၀ါပုိၾကီးေနတာကို တလြဲအသံုးခ်တယ္။ ေနာက္ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးဆုိတာကို မေန႔တစ္ေန႔ကမွ ေၿပာလို႔ရလာတဲ့ တုိင္းၿပည္ၿဖစ္ေလေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကုိယ္လည္း လူလုိ႔မခံစားရဘူး၊ သူမ်ားေတြကိုလည္း လူလို႔မေလးစားေပးမိဘူး။ တစ္ေယာက္ေယာက္က ကုိယ့္အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္လာရင္လည္း ခံေနမိတတ္သလို၊ သူတစ္ပါးအခြင့္အေရးကုိလည္း ထမင္းစားေရေသာက္ရသလို လြယ္လြယ္နဲ႔ခ်ိဳးေဖာက္ပစ္တတ္ၾကတယ္။

အဲဒီအဓိကက်တဲ့ အေၾကာင္းရင္း(၃)ခုကို ဆင္းရဲမြဲေတၿခင္း၊ အသိပညာအားနည္းၿခင္း၊ လူေနမႈအဆင့္အတန္း နိမ့္က်ၿခင္း၊ ပဋိပကၡၿဖစ္ပြါးေနၿခင္း၊ တရားဥပေဒစုိးမိုးမႈ အားနည္းၿခင္း၊ အရက္ေသစာနဲ႔ မူးယစ္ေဆးမ်ား ေပါမ်ားၿခင္း စတဲ့အခ်က္ေတြက ထပ္ဆင့္ပံ့ပုိးေပးပါတယ္။

ဒီအခ်က္ေတြမ်ားမ်ားစားစား ရွိေနတဲ့ တုိင္းၿပည္မွာ အဓမၼၿပဳက်င့္မႈေတြလည္း ေၿမာက္မ်ားစြာၿဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအမႈေတြ နည္းပါးသြားေအာင္ ကာကြယ္ခ်င္ရင္ ခုေၿပာခဲ့တဲ့အခ်က္ေတြ နည္းႏုိင္သမွ်နည္းေအာင္ လုပ္ၾကဖုိ႔ လုိပါတယ္။ လိုအပ္တာမွန္ေပမယ့္ ဥပေဒၿပဌာန္းရံုနဲ႔ ၿပီးမသြားပါဘူး။ ဒါမ်ိဳးအေနအထား ၿဖစ္လာဖုိ႔ဆုိတာကလည္း လတ္တေလာအေနနဲ႔ေတာ့ အိပ္မက္သာသာပါပဲ။

၃။ အဓမၼၿပဳက်င့္ခံရသူတစ္ေယာက္မွာ ဘာလုိအပ္ခ်က္ေတြ ရွိႏုိင္သလဲ။

(က) ရုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ
(ခ) စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ
(ဂ) လူမႈေရးပုိင္းဆိုင္ရာ
(ဃ) တရားဥပေဒႏွင့္ လံုၿခံဳေရးလိုအပ္ခ်က္မ်ား ရွိေနႏုိင္ပါတယ္။ တစ္ခ်က္ခ်င္း ၿပန္ရွင္းပါမယ္။

(က) ရုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

အဓမၼက်င့္ခံရတာ ၿဖစ္တဲ့အတြက္ လူခႏၶာကိုယ္မွာ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရေနတာမ်ိဳးေတြ ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေတြကို ကုသေပးရမယ္။ ေနာက္ၿပီး လိုအပ္ရင္ ေမးခုိင္ကာကြယ္ေဆး ထုိးေပးရမယ္။

အေရးၾကီးဆံုးကေတာ့ လိင္ဆက္ဆံမႈရွိခဲ့ရင္ အဲဒီရဲ႔ေနာက္ဆက္တြဲၿပႆနာႏွစ္ခု ၿဖစ္တဲ့ ကုိယ္၀န္ႏွင့္ လိင္ကတစ္ဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြ မရေအာင္ ကာကြယ္ေပးဖုိ႔ပါပဲ။ ဒီေနရာမွာ အခ်ိန္အေရးၾကီးလာပါတယ္။ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံၿပီးရင္ အေရးေပၚကိုယ္၀န္တားေဆးကို လိင္ဆက္ဆံအၿပီး (၅)ရက္အတြင္း ေသာက္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။ ေစာေစာေသာက္ေလ ပုိအာနိသင္ရွိေလပါပဲ။ HIV ပုိးမကူးစက္ေအာင္ ေသာက္လုိ႔ရတဲ့ေဆးဆုိလည္း ၿဖစ္ၿပီး(၃)ရက္အတြင္း ေသာက္ရပါတယ္။

စဥ္းစားၾကည္႔ပါ၊ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ဟာ အဓမၼၿပဳက်င့္မႈတစ္ခု ၾကံဳလိုက္ရၿပီဆို အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာတဲ့အခါ ဖြင့္ေၿပာမယ္ ထင္ပါသလဲ။ လံုး၀ဖြင့္မေၿပာဘဲ ကိုယ္၀န္ေပၚလာမွ ေၿပာၾကတယ္၊ လအေတာ္ၾကာမွ ေၿပာၾကတယ္၊ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ အၿပစ္တင္ခံရမွာ ေၾကာက္တယ္။ လူသိမွာ၊ အရွက္ကြဲမွာ၊ မိဘေတြ အရွက္ရမွာ ေၾကာက္တယ္။ ဒီအခါမွာ မလိုခ်င္ဘဲနဲ ႔ကုိယ္၀န္ေတြရၾကတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုရုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာအရ ၿပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈေပးၿခင္းဟာ ဆရာ၀န္၊ ဆရာမေတြနဲ႔လည္း သက္ဆုိင္သလို၊ လူထုနဲ႔လည္း သက္ဆုိင္ပါတယ္။ မိန္းကေလးေတြ ေစာေစာဖြင့္ေၿပာလာေအာင္ သူတုိ႔ကုိယ္တုိင္က ဒီလိုဗဟုသုတ ရွိရမယ္။ မိဘနဲ႔၊ မိသားစုနဲ႔ ပြင့္လင္းတဲ့ဆက္ဆံေရးမ်ိဳး ရွိေနဖုိ႔ လိုတယ္။ (ၿမန္မာကားေတြထဲကလို) ဘာအၿပစ္မွ လုပ္မထားတဲ့ သမီးေၾကာင့္ အရွက္ရတယ္ဆုိတာမ်ိဳး၊ သတ္ေသမယ္ဆုိတာမ်ိဳး၊ ဒီမွာ မေန၀ံ့ေတာ့လုိ႔ ေၿပာင္းေၿပးမယ္ ဆုိတာမ်ိဳး မလုပ္ဘဲ သမီးၿဖစ္သူဘက္က ရပ္တည္ေပးၾကဖုိ႔ လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီး အဓမၼၿပဳက်င့္မႈတစ္ခု ၿဖစ္လာတုိင္းမွာ ခံရသူကို အၿပစ္တင္တဲ့ အေလ့အထ၊ ညွိႏိႈင္းလိုက္ရင္ ၿပီးတာပဲ၊ အက်ယ္အက်ယ္ လုပ္ေနတယ္ ဆုိတဲ့ အေလ့အထ၊ ဒီလိုအၿဖစ္ဆုိးမ်ိဳး ၾကံဳေတြ႔လိုက္ရသူကို အထင္ေသးတဲ့ အေလ့အထ၊ ကာလသားေတြက ဒီေကာင္မေလး အပ်ိဳမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး ဆိုၿပီး ယိသဲ့သဲ့လုပ္တဲ့ အေလ့အထ၊ ဒါေတြကို ရပ္တန္႔ေပးၾကဖုိ႔လည္း လိုပါတယ္။

(ခ) စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

အားငယ္ေနမယ္၊ ၿမင္ၿမင္သမွ် ေၾကာက္ရြ႔ံေနမယ္၊ စိတ္ဓါတ္က်ေနမယ္၊ တုန္လႈပ္ေနမယ္၊ တခ်ိဳ႔လည္း ေဒါသထြက္ေနမယ္၊ လက္စားေခ်ဖို႔ စိတ္ကူးေနမယ္၊ မ်ိဳးစံုၿဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေတြ ပံုမွန္ၿပန္ၿဖစ္ဖုိ႔ ဆုိတာကလည္း အခ်ိန္ယူရပါတယ္။ စိတ္ရွည္ရပါတယ္။ မိသားစုကလည္း ေဖးမေပးရမယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒါဟာ လွ်ိဳ႔၀ွက္ထားရမယ့္ ကိစၥဆုိေပမယ့္ ရြာေတြမွာက သတင္းၿပန္႔လြယ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပတ္၀န္းက်င္ကလည္း ဒီမိန္းကေလးကို ေလးေလးစားစား ဆက္ဆံေပးဖုိ႔၊ ေဖးမေပးၾကဖုိ႔ သိပ္အေရးၾကီးပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး က်န္းမာေရး၀န္ေဆာင္မႈေပးသူေတြအေနနဲ႔လည္း စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အားေပးမႈေတြ လုပ္ေပးႏုိင္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။

(ဂ) လူမႈေရးပုိင္းဆိုင္ရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

မ်ားေသာအားၿဖင့္ အဓမၼၿပဳက်င့္မႈေတြဟာ ထိလြယ္ခုိက္လြယ္တဲ့ လူအုပ္စုေတြ (Vulnerable group) မွာ ပိုအၿဖစ္မ်ားပါတယ္။ ဆင္းရဲတယ္၊ ပညာမတတ္ဘူး၊ လူေနမႈအဆင့္အတန္း နိမ့္က်တယ္၊ ပဋိပကၡေတြၿဖစ္ၿပီး Social instability ၿဖစ္ေနမယ္၊ ဒီလိုအေနအထားေတြမွာ ပိုၿပီး အၿဖစ္လြယ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဓမၼၿပဳက်င့္ခံလုိက္ရၿပီး ဒီလိုအေနအထားမွာပဲ ဆက္ထားဦးမယ္ဆုိရင္ ေသခ်ာသေလာက္ ရွိတာက ဒါမ်ိဳးထပ္ၿဖစ္ဦးမွာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ သူ႔ကုိ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေဂဟာတခုခုဆီ ပို႔ေပးတာမ်ိဳး၊ မိသားစု၀င္တေယာက္ေယာက္က လက္ခံေစာင့္ေရွာက္ေပးတာမ်ိဳး လိုအပ္ရင္လုပ္ေပးဖုိ႔ လိုပါတယ္။

(ဃ) တရားဥပေဒႏွင့္ လံုၿခံဳေရးလုိအပ္ခ်က္မ်ား

တရားဥပေဒဆုိတာ ေၾကာက္စရာ မဟုတ္ပါဘူး၊ လူေတြကို ကာကြယ္ေပးဖုိ႔ပါ တဲ့။ ၿပစ္မႈတစ္ခုက်ဴးလြန္ၿပီဆုိတာ ေသခ်ာတာနဲ႔ အဲဒါနဲ႔ထုိက္တန္တဲ့ၿပစ္ဒဏ္မ်ိဳးကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ေပးႏုိင္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။ ဒါမွလည္း ၿပည္သူ႔ဘ၀ေတြ လံုၿခံဳမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေထာင္က်သြားတဲ့ တရားခံက လြတ္လာတဲ့အခါ ကာယကံရွင္ကို ရန္ၿပန္ရွာတာမ်ိဳး၊ အသက္အႏၱရာယ္ ၿခိမ္းေၿခာက္တာမ်ိဳးေတြ ရွိလာခဲ့ရင္လည္း ေက်းရြာ၊ ၿမိဳ႔နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုိင္းနဲ႔ ရဲတပ္ဖြဲ႔ကေန လံုၿခံဳေရးပိုင္းဆုိင္ရာကာကြယ္မႈေတြ လုပ္ေပးႏုိင္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။

၄။ ဘာေတြၿပင္ဆင္ထားဖုိ႔ လိုမလဲ။

ဒီလိုအမႈအခင္းေတြ ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္သြားဖုိ႔၊ ၿဖစ္လာခဲ့ရင္လည္း ေနာက္ဆက္တြဲၿပႆနာေတြ မၾကံဳရဖုိ႔ဆုိရင္ က်ားမခဲြၿခားဆက္ဆံမႈေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ မရွိေတာ့ဖုိ႔ လိုပါတယ္။

မိန္းကေလးေတြကုိယ္တုိင္မွာ ဒီလိုအသိပညာေတြ ရွိဖုိ႔လိုတယ္။ မိသားစုနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ကလည္း ေဖးမေပးဖုိ႔၊ အၿပစ္မတင္ဖုိ႔ လိုတယ္။ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြက ထိေရာက္တဲ့ ၿပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ လုပ္ေပးႏုိင္ဖုိ႔ လိုတယ္။

အစုိးရပိုင္းအေနနဲ႔ေတာ့ လိုအပ္တဲ့ဥပေဒေတြ ၿပဌာန္းဖို႔၊ ၿပဌာန္းလိုက္တဲ့ ဥပေဒေတြကလည္း တကယ္အသက္၀င္ေနဖုိ႔ လုပ္ေပးရပါမယ္။ ဒီလိုအမႈအခင္းေတြဟာ ထိလြယ္ခုိက္လြယ္တဲ့ လူအုပ္စုမွာ ပိုအၿဖစ္မ်ားေၾကာင္း ေၿပာခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ စီးပြါးေရးဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈရွိေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္ဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ လူေနမႈအဆင့္အတန္းေတြ နိမ့္က်ေနရင္၊ အလုပ္လက္မဲ့ေတြ ၿဖစ္ေနရင္၊ အသိပညာေတြ အားနည္းေနရင္၊ အရက္နဲ႔မူးယစ္ေဆး၀ါးက ၿပည္သူေတြရဲ႔ အဓိကစိတ္ထြက္ေပါက္ၿဖစ္ေနရင္၊ ဒါမ်ိဳးအမႈအခင္းေတြ ဆက္ၿဖစ္ေနဦးမွာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ၿပည္သူေတြအတြက္ တရားဥပေဒစုိးမိုးၿခင္းနဲ႔ စီးပြါးေရးဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ၿခင္း ဆိုတဲ့ အကာအကြယ္မ်ိဳးေတြ ေပးႏုိင္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။

ေဒါက္တာၿဖိဳးသီဟ
၁၉.၁၁.၂၀၁၆

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

3 Shares