ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္လို စကားေၿပာပါ - ေဒါက္တာ ၿဖိဳးသီဟ

ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္လို စကားေၿပာပါ

‘ကၽြန္မတို႕ရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈဟာ ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားမႈေတြထက္ သဟဇာတျဖစ္မႈကို တန္ဖိုးထားၾကတဲ့၊ ရန္ဖက္ျဖစ္ျခင္းထက္ မိတ္ဖက္ျဖစ္ျခင္းကို တန္ဖိုးထားတဲ့၊ ပ်က္စီးယိုယြင္းမႈေတြထက္ သာယာဝေျပာမႈကို လိုလားၾကတဲ့ ကမာၻ႕ျပည္သူအားလုံးအတြက္ ေအာင္ျမင္မႈ ျဖစ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္’

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခုက အန္တီစုရဲ႕ မိန္႕ခြန္းၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီစကားေလးၾကားေတာ့ ၾကည္႕ခဲ့ဖူးတဲ့ TED Talk တစ္ခု သြားသတိရပါတယ္။ နာမည္ေက်ာ္ မိန္႕ခြန္းေရးသူ (Speech writer) တစ္ဦးၿဖစ္တဲ့ Simon Lancaster ရဲ႕ ေဟာေၿပာမႈပါ။ Speak like a leader ဆိုတဲ့ အဲဒီေဟာေၿပာမႈမွာ သူက ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္စကားေတြကို အသံုးၿပဳၿပီး ရွင္းၿပထားတာေလး သိပ္ေကာင္းပါတယ္။ အဲဒါေလးကို ေ၀မွ်ပါရေစ။

လူထုကို လႊမ္းမိုးခ်င္တဲ့သူေတြ၊ စည္းရံုးဆြဲေဆာင္ခ်င္တဲ့သူေတြ သိထားသင့္ပါတယ္။ ငါတုိ႕ကႏုိင္ငံေရးမွ မလုပ္ဘဲ၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွ မ၀င္ဘဲ၊ မလိုအပ္ပါဘူး မထင္ပါနဲ႕။ လူတိုင္းဟာ တစ္ေနရာရာမွာေတာ့ ေခါင္းေဆာင္ၿဖစ္ႏုိင္ၾကပါတယ္။ သမၼတေလာက္မဟုတ္ေပမယ့္ ဌာနတစ္ခုရဲ႕ အၾကီးအကဲဆုိတာလည္း ေခါင္းေဆာင္ပါပဲ။ ဒီေတာ့ ဒီိလိုအေဟာအေၿပာစြမ္းရည္ေတြကိုသာ အသံုးခ်ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ ဘာအလုပ္ကုိပဲလုပ္လုပ္ ကုိယ့္အလုပ္မွာ သူမ်ားထက္ တစ္ပန္းသာေနမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။

၁။ ‘၃’ ဂဏန္းကို သံုးပါ

Rhetoric လို႔ေခၚတဲ့၊ လူအမ်ားကို စြဲေဆာင္မႈအၿပည္႕နဲ႕ လံႈ႕ေဆာ္ႏုိင္တဲ့ စကားေၿပာဆိုမႈအတတ္ပညာမွာ (၃)ဂဏန္းဟာ အေရးၾကီးပါတယ္။ Magic number လို႕ဆုိပါတယ္။ ဥပမာဆိုရင္ အေမရိကန္သမၼတ ေအဗရာဟမ္လင္ကြန္းရဲ႕ ဒီမိုကေရစီကုိ ေဖာ္ညႊန္းတဲ့ ‘Government of the people, by the people, for the people’ , ဂ်ဴးလိယက္ဆီဇာရဲ႕ ‘Veni Vidi Vici’ (I came, I saw, I conquered) ဒါေတြဆိုရင္ စကားလံုး(၃)လံုးတည္း သံုးၿပသြားတာ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။

ဒါကို သိၿပီးေနာက္ပုိင္း ေဆာင္းပါးေရးတဲ့အခါမွာ အခ်က္ေတြေရးၿပရတာ ရွိလာရင္ တတ္ႏုိင္သေလာက္ (၃)ခ်က္နဲ႕ၿပီးေအာင္ ခ်ံဳ႕ေရးပါတယ္။ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိယ္ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္တဲ့အေၾကာင္း ေဆာင္းပါးမွာ Style, Competence, Fake ၊ ေနာက္ ေရြးခ်ယ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆာင္းပါးမွာ Value, Information, Positive attitude ၊ (၃)ခ်က္ပဲေရးခဲ့တယ္။ အဲဒီေဆာင္းပါးေတြကုိ လူေတြပိုမွတ္မိၾက၊ သေဘာက်ၾကတာလည္း သတိထားမိခဲ့ပါတယ္။

၂။ ဆင္တူတဲ့စာေၾကာင္း(၃)ေၾကာင္းေၿပာပါ

တခုခုကုိ ထင္ရွားေစခ်င္ရင္ သံုးပါတယ္။ ဥပမာ- ‘ကၽြန္ေတာ္လိုခ်င္တာ Target ၿပည္႕ဖုိ႕မဟုတ္ဘူး၊ ကၽြန္ေတာ္လုိခ်င္တာ အထက္လူၾကီးရဲ႕ခ်ီးက်ဴးမႈမဟုတ္ဘူး၊ ကၽြန္ေတာ္လိုခ်င္တာ လစာတိုးဖို႕မဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္လိုခ်င္တာက ကၽြန္ေတာ္နဲ႕အလုပ္တြဲလုပ္ေနတဲ့ ခင္ဗ်ားတုိ႕ရဲ႕ တုိးတက္မႈ၊ စိတ္ေပ်ာ္ရႊင္မႈပဲ’

‘ကၽြန္ေတာ္လိုခ်င္တာ’ ဆုိတဲ့ စာေၾကာင္းကို (၃)ခါေၿပာၿပီးမွ အဓိကလိုရင္းကို ေၿပာသြားတယ္။

‘ကၽြန္ေတာ္နဲ႕တြဲလုပ္တဲ့သူေတြကုိ တုိးတက္ေစခ်င္တယ္၊ ေပ်ာ္ေစခ်င္တယ္’ ဆုိလည္း တစ္ခြန္းတည္း ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီစကားႏွစ္ခု ယွဥ္ၾကည္႕ပါ။ ဘယ္ဟာက ပုိၿပီးလူကို စဲြေဆာင္ႏုိ္င္သလဲ။ ေနာက္ဆံုးစကားကို ၾကားရဖုိ႔ ေရွ႕က (၃)ခုနဲ႕ လူေတြကို ဆြဲေခၚလာလိုက္တာပါ။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္မိန္႕ခြန္းတစ္ခုမွာလည္း အဲဒီဥပမာကို ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။

“လြတ္လပ္ေရးကို လိုခ်င္ရင္ လြတ္လပ္ေရးရႏုိင္ေအာင္ စည္းကမ္းရွိၾကပါ။ လြတ္လပ္ေရးကို လိုခ်င္ရင္ လြတ္လပ္ေရးကုိ ရႏုိင္တဲ့ ညီညႊတ္မႈကို ထိန္းသိမ္းထားပါ။ လြတ္လပ္ေရးကို လိုခ်င္ရင္ လြတ္လပ္ေရးကုိ ထူေထာင္မႈကို လုပ္ၾကပါ”

ဘာလုိ႔ထပ္ကာထပ္ကာ ေၿပာေနတာလဲ။ ထင္ရွားေစခ်င္လို႔၊ ေလးနက္ေစခ်င္လုိ႔ပါ။

၃။ ဟန္ခ်က္ညီတဲ့ စာေၾကာင္း(၃)ေၾကာင္းေၿပာပါ

ပထမဆံုးေၿပာခဲ့တဲ့ အန္တီစုရဲ႕မိန္႕ခြန္းဆုိရင္ ဒီအခ်က္နဲ႕ အၾကံဳး၀င္ပါတယ္။

‘ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားမႈေတြထက္ သဟဇာတျဖစ္မႈ၊ ရန္ဖက္ျဖစ္ျခင္းထက္ မိတ္ဖက္ျဖစ္ျခင္း၊ ပ်က္စီးယိုယြင္းမႈေတြထက္ သာယာဝေျပာမႈ၊ စသၿဖင့္ ဟန္ခ်က္ညီတဲ့ စာေၾကာင္းေတြကုိ ေၿပာသြားတယ္။ လူေတြဟာ ဟန္ခ်က္ ဆုိတာကုိ သေဘာက်ၾကတယ္။ Balanced diet, Balanced life စသၿဖင့္ေပါ့။ ဒီေတာ့ ခုလိုဟန္ခ်က္ညီတဲ့ စာေၾကာင္းေတြက လူေတြကုိ ပုိသေဘာက်ေစတယ္။ ဘ၀င္ခုိက္ေစပါတယ္။

‘မိဘရင္ခြင္ဟာ အက်ယ္ၾကီးမဟုတ္ဘူး၊ ဒါေပမယ့္ အလံုၿခံဳဆံုးပဲ။

အေကာင္းၾကီးမဟုတ္ဘူး၊ ဒါေပမယ့္ အေႏြးေထြးဆံုးပဲ။

အခမ္းနားၾကီးမဟုတ္ဘူး၊ ဒါေပမယ့္ အၿပည္႕စံုဆံုးပဲ။’ – ဒီလိုပံုစံ ရည္ညႊန္းတာေလးေတြက တအားထိပါတယ္။

၄။ Metaphor သံုးပါ

Metaphor ဆိုတာ တခုခုနဲ႕သရုပ္ေဖာ္တာမ်ိဳးပါ။ ‘ေလထဲက ဖေယာင္းတုိင္’ (Candle in the wind) ဆိုရင္ အတုိက္အခုိက္ေတြၾကားထဲက ရွင္သန္ႏုိင္သူေပါ့။ ‘သံမဏိႏွင္းဆီ’ ဆုိရင္ လွပသေလာက္ သန္မာတယ္။ ရွည္ရွည္ေ၀းေ၀း ရွင္းၿပမေနဘဲ သရုပ္ေဖာ္လုိက္တာေပါ့။

ဥပမာအေနနဲ႕ ဗုိလ္ခ်ဳပ္မိန္႕ခြန္းတစ္ခုကို ထပ္ကုိးကားလိုပါတယ္။

“(သူမ်ားတုိင္းၿပည္နဲ႕) တန္းတူညီတူ မၿဖစ္သမွ် ကာလပတ္လံုး ဒီတုိင္းၿပည္ၾကီးဟာ လြတ္လပ္တယ္ဆုိေပမယ့္ ဟုိလူ႕ၿမင္တဲ့အခါမွာ မ်က္ႏွာခ်ိဳေသြးရ၊ ဒီလူ႕ၿမင္လည္း ၿမင္တဲ့အခါ မ်က္ႏွာခ်ိဳေသြးရနဲ႕ ဖာသည္လိုႏုိင္ငံမ်ိဳး ၿဖစ္ေနမွာပဲ ဆုိတာ ခင္ဗ်ားတုိ႕အတိအလင္း နားလည္ထားေစခ်င္တယ္”

တုိင္းၿပည္ဟာ ခုမွ လြတ္လပ္ေရးရမယ္။ သူမ်ားထက္စာရင္ ေနာက္က်ေနၿပီ။ သူက ေၿခလွမ္းတစ္လွမ္း လွမ္းရင္ ကုိယ္က ၄ ၅ ၁၀ လွမ္း လွမ္းႏုိင္မွ တန္ကာက်မယ္။ ဒီအေၿခအေနမွန္ကုိ နားလည္ေစခ်င္တယ္၊ ၿပည္သူကုိ တြန္းအားေပးခ်င္တယ္။ ဒီေတာ့ အဲဒီလိုမွမၾကိဳးစားၾကရင္ ၿဖစ္လာႏုိင္တာကို စကားလံုးတစ္လံုးတည္းနဲ႕ ဥပမာေပးသြားတယ္။ ‘ဖာသည္’။ ဖာသည္ ဆုိတာ လူ႕ေအာက္က်တယ္၊ သူတစ္ပါးစိတ္တုိင္းက် ေနေပးရတယ္၊ သိကၡာမရွိဘူး၊ ဂုဏ္မရွိဘူး၊ မာန္မရွိဘူး၊ လူတကာက ႏွာေခါင္းရံႈ႕တယ္။
ဒီေန႕အခ်ိန္ထိ အဲဒီစကားလံုး၊ အဲဒီဥပမာ လူေတြမွတ္မိေနတုန္းပဲ။ ကိုးကားေနတုန္းပဲ။

၅။ ပုိပုိသာသာ ေၿပာပါ

‘စိတ္ဆႏၵနဲ႕ ယံုၾကည္မႈေတြသာ ေပါင္းစပ္ထားႏုိင္မယ္ဆိုရင္ မင္းတုိ႕ကုိ မုိးေကာင္းကင္ကေတာင္ တားဆီးႏုိင္ေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး’ – ဟစ္တလာရဲ႕မိန္႕ခြန္း။

‘ပရိသတ္ရဲ႕အားေပးမႈေတြသာ မပါရင္ ကၽြန္ေတာ္ဆုိတာလည္း ရွိလာမွာမဟုတ္ပါဘူး’ – အကယ္ဒမီေပးပြဲေတြမွာ ေၿပာတတ္ၾကတယ္။

‘ဒီအသင္းနဲ႕အတူ ဖလားေတြရဖုိ႔ ကၽြန္ေတာ္မေစာင့္ႏုိင္ေတာ့ပါဘူး’ – ေဘာလံုးသမားေတြ အသင္းသစ္တစ္ခုကုိ ေရာက္တဲ့အခါ ပရိသတ္ကို ခ်ဳပ္ဖုိ႕ အဲ့လိုေၿပာေလ့ရွိၾကတယ္။ မဟုတ္ဘဲေၿပာတာမ်ိဳးကို မဆုိလိုဘူး၊ တကယ္ဟုတ္ေနတာထက္ ပိုပုိသာသာေလး ေၿပာတာမ်ိဳးကို ေခၚတာပါ။

၆။ ကာရန္သံုးပါ

ဒီတစ္ခါေတာ့ မိန္႕ခြန္းေတြ မကုိးကားေတာ့ဘူး။ ကၽြန္ေတာ့္ကိုယ္ေတြ႕အေတြ႕အၾကံဳေလးပဲ ေရးၿပေတာ့မယ္။ ဘာလဲဆိုေတာ့ တအားေပါက္သြားဖူးတဲ့ ေဆာင္းပါးေလး၊ ‘Crush ေတြမ်ားလြန္းလို႕ Brush နဲ႔ပါ တုိက္ခ်ေနရလိမ့္မယ္’ ဆုိတာ။ ခရပ္ရွ္နဲ႕ ဘရပ္ရွ္ ကာရန္ညီေနတာေလးက ဖတ္ရသူကို ေပ်ာ္ရႊင္ေစတယ္။ မွတ္မိေစတယ္။ ‘ရင္မွာစြဲလမ္း ဦးတင့္ဆန္း’၊ ‘MPT ေရွ႕သို႕လွမ္းခ်ီ ၿမန္မာၿပည္’၊ ဒါေတြဆုိရင္ ဟုတ္ေသာ္ရွိ မဟုတ္ေသာ္ရွိ ပါးစပ္ထဲေတာ့ စြဲက်န္ေနခဲ့တာပဲ။

စိတ္၀င္စားရင္ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ မိန္႕ခြန္းေဟာင္းေတြ၊ ထပ္ၿပီးၾကားရမယ့္ အသစ္ေတြမွာ ဒီအခ်က္(၆)ခ်က္ကုိ သတိထားလုိက္ၾကည္႕ၾကည္႕ပါ။ အဲဒီလိုေတြ အသံုးခ်ထားတာ ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုပဲ လူထုအေပၚ လႊမ္းမုိးမႈၾကီးတာကိုလည္း ေတြ႕လိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူအမ်ားကုိ တခုခုေၿပာရေတာ့မယ့္အခါတုိင္း ဆက္သြယ္ေတာ့မယ့္အခါတုိင္းမွာ ဒီအခ်က္ေတြကုိ ထည္႕သြင္းအသံုးခ်ပါ။ ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္လို စကားေၿပာပါ။ ကုိယ့္ရဲ႕ စကားေၿပာဆုိမႈဟာ အမ်ားၾကားမွာ တစ္မူခြဲထြက္ေနပါလိမ့္မယ္။

ေဒါက္တာ ၿဖိဳးသီဟ
၃၀.၇.၂၀၁၇

Ref: Speak like a leader – Simon Lancaster TED talk

 

396 Shares